Grafik Tasarım: Uyuyang

Ä°nternet hayatımızın her alanına önemli kolaylıklar getiriyor. Eskiye göre ulaÅŸmak istediÄŸimiz bilgiye daha çabuk, daha doÄŸru ve daha eÄŸlenceli bir biçimde ulaÅŸabiliyoruz. Bu yazıda -hazır ramazan gelmiÅŸken- yemek yemek için mekân bulmaya yarayan siteleri mercek altına yatıralım istedik. Önce kapsamı bir tarif edelim. Aradığımız site öncelikle restoranları listeleyen, kullanıcıların yorum yapabildikleri biraz da web 2.0′dan nasibini almış siteler olacak. Bununla birlikte siteleri Ä°stanbul özelinde deÄŸerlendireceÄŸimizi ilave edelim. Bunun sebebi Ä°stanbul dışındaki ÅŸehirler için deÄŸerlendirme temel olacak kadar içerik olmamasıdır. Bu kapsamda türünün en popüler siteleri olan DobiÅŸko, FeÅŸmekan, Mekanist‘i yazımızda konuk ediyoruz. Bu siteler haricinde de restoran bulabileceÄŸiniz siteler var. Fakat onlar daha ziyade katalog mantığında kuruldukları için bu yazının kapsamı dışında kaldılar. Ayrıca eve yemek sipariÅŸi vermenizi saÄŸlayan siteler de bu yazının kapsamı dışında. EÄŸer bu tarz siteleri arıyorsanız  “Türkiye’de Online Yemek SipariÅŸi Pazarı” yazısına bakmanızı tavsiye ediyorum. Hocam ÅŸimdi sen yine uzun yazmışsındır diye düşünenler direkt deÄŸerlendirme kısmına geçebilirler.

Bu yazı dâhilinde ilgili siteleri deÄŸerlendirmek için kendimce bazı kriterler üzerinden gidiyorum. DeÄŸerlendirme ölçütlerinde tamamen paÅŸa gönül kriterleri temel alındığından “Yapma, hocam böyle de kriter olur mu?” diyenlere “Bizde böyle! BeÄŸenmiyorsan git baÅŸka blogtan oku” diyorum :)

Domain, Slogan, Marka Adı

Bir sitenin devamlılığı açısından domainin etkisi olukça büyük. Özellikle işe yeni başlayan sitelerde bu çok önemli. Bu konuda çok kereler yazdığım için ayrıntıları geçiyorum.

Dobisko

Tdk’ye bakarsanız Türkçemizde “DobiÅŸko” diye bir kelime bulunmuyor :) Ama emimim ki bu yazıyı okuyanların %99′u dobiÅŸkonun ne anlam ifade ettiÄŸini biliyordur. Ä°tiraf edelim çocukluk çağımızda bir kere  de olsa hafif toplu arkadaÅŸlarımızla dobiÅŸko diye dalga geçmedik mi? (Bu satırların yazarı çocukken ve hala kendisiyle dobiÅŸko diye dalga geçilen okuyucularına o acı günleri hatırlattığı için özür diler :) Ä°ÅŸte “dobiÅŸko” ben de böyle çocuksu bir masumiyeti anlatıyor. Ayrıca bir marka adı olarak yemek ile ilgili konsepte tam oturduÄŸunu düşünüyorum. Merak etmeyin hepimizin içinde er ya da geç çıkacak olan bir dobiÅŸko vardır.

Dobisko alan adı olarak kendisine. com seçmiş. Alan adında tek faso var oda ş karakteri ama bu zaman içinde markanın oluşması ile aşılabilecek minik bir problem. Herhalde net, org uzantılı diğer domainleri de almışlardır :)

DobiÅŸkonun site sloganı alanında oluÅŸturduÄŸu harika bir fikir var. Kullanıcıların kendi sloganlarını siteye ekleyebiliyorlar. Editör onayından geçen sloganlar rastgele sitede gözüküyor. Bu fikir gerçekten güzel en azından benim gibi f5 yapan birçok kullanıcı sayesinde sayfa gösterimleri artmıştır :) Benzer bir yaklaşımı youtubevarmi.com sitesinden hatırlayacaksınız. Hatta daha eskiler bir zamanların efsane sitesi shockhaber’de de benzer bir uygulama olduÄŸunu hatırlayacaktır. (YaÅŸlanıyorum galiba :)

Bu maddeden DobiÅŸko’ya tam puan veriyoruz.

FeÅŸmekan

Eskiler bilir FeÅŸmekân önceden bağımsız bir siteydi daha sonradan Mynet bu siteyi satın aldı. Mynet’in genel politikası gereÄŸi alan adı fesmekan.net olan adres fesmekan.mynet.com olarak deÄŸiÅŸti. Muhakkak Mynet’teki büyüklerimizin bir bildiÄŸi (!) vardır bu deÄŸiÅŸiklikte. Ama ÅŸunu söylemezsem çatlayacağım. Hiç kimse bir servise ekstradan “.mynet.com” yazarak eriÅŸmekten hoÅŸlanmıyor.

Bir marka adı olarak FeÅŸmekan oldukça güzel. Kelimenin dedikodu kültürüne ait bir arka planı olması da önemli. Zira bu konsepteki sitelerin esasen yaptıkları da bir nevi mekan dedikodusudur. FeÅŸmekanda da bir ÅŸ problemi mevcut. Ayrıca nerden kaldığını hatırlamıyorum ama ben siteye ilk girmek istediÄŸimde “feshmekan” olarak hatırladım. Bu “sh” birlikteliÄŸini ÅŸ diye dilimize sokan zevata buradan tekrar selam ediyorum. Ben Mynet yerinde olsam feshmekan ile ilgili alan adlarını da toplardım.

FeÅŸmekan’ın sloganı “Ä°stanbul Etkinlik ve Mekan Rehberiniz” Kullanıcıya dönük olarak biraz resmi ve soÄŸuk bir yaklaşım. Fakat yaptığı iÅŸi anlatması ve arama motoru performansı açısından oldukça baÅŸarılı.

Bu maddeden FeÅŸmekan’a domainden dolayı biraz kırık bir not veriyoruz.

Mekanist

Mekanist’in patronu Ali Servet Bey bunu duymaktan bıktı ama yapacak bir ÅŸey yok mekanist.net gerçekten kötü bir domain. Siteye giriÅŸ yapanlar arasında bir anket yapılsa site adresini mekanist.com olarak hatırlayanların büyük bir çoÄŸunluk oluÅŸturacağını söyleyebilirim. Ä°nÅŸallah tez zanda mekanist.com’u da alırlar.

Mekanist kelimesi üzerinde de “makinist mi ha ha ha” diye dalga geçenler olsa da ben çok kötü düşünmüyorum. Sonuçta Mekanist jargon oluÅŸturmaya yönelik bir yaklaşım. Akılda da kalıcı.

Mekanist’in sloganı “Sosyal YaÅŸamın Paylaşım Platformu” Bence gereÄŸinden fazla uzun. Tekrarlanan seslerin fazla olması iÅŸi biraz tekerlemeye döküyor. Åžemsi PaÅŸa Pasajı demek bile bundan daha kolay :) DiÄŸer yönden sosyal aÄŸ özelliklerini ön plana çıkarmaya çalışan bir yaklaşım var. Ama biraz daha net bir mesaj verse daha iyi olacak gibi geliyor. “Sosyal YaÅŸamın Sosyal Platformu” nasıl?

Bu maddeden Mekanist maalesef iki eksi puan alıyor.

Tasarım

Tasarım konusunda bu üç site arasında deÄŸerlendirme yapacak olursak en rahat ve özenli tasarım DobiÅŸko’da.  DobiÅŸko’nun tasarımında web 2.0 ile ilgili ne kadar trend varsa neredeyse hepsi kullanılmış. Belki sütunlar arasında biraz daha dengeli ve uyumlu bir dağıtım olabilir. Çünkü içerikler bu haliyle biraz dağınık görünüyor.  Mesela en iyi listeleri yukarda olsa ziyaretçiler için daha kolay ulaşım saÄŸlanmış olur. Genelde tasarıma hâkim olan renklerin fazla olması belki bazı kullanıcıları rahatsız edebilir. DobiÅŸko logosunu da beÄŸendiÄŸimi ifade edeyim. Sitedeki genel canlılık atmosferine uyum saÄŸlayan bir yapısı var. Logo da sitenin adı gibi dobiÅŸko olmuÅŸ :)

FeÅŸmekan’ın tasarımı en itici ve kullanışsız tasarım. Biraz daha görsel olması gerekiyor ki Resmi Gazete havasından çıksın. Hele üç sütunlu yapıdaki sol bloÄŸun uzayıp giden bir boÅŸluÄŸa sahip olması oldukça önemli bir eksiklik. Zaten Mynet satın almasından beri çok fazla tasarım açısından müdahale edilmemiÅŸ gibi gözüküyor. Bu servisten umudu kestiler mi acaba? FeÅŸmekan’ın logosu da el deÄŸmeye muhtaç gibi gözüküyor. Zira logodaki ÅŸ harfinde bulunan espriyi farketmek için siteye büyüteçle bakmak gerekiyor. FeÅŸmekan tasarımdan kırık bir not aldı.

Mekanist’in tasarımı FeÅŸmekan’a nispeten güzel. Fakat çok karışık bir organizasyon yapısı var. Sanki neyi nereye koyacaklarını bilememiÅŸlerde ortaya salıvermiÅŸler. Resimlerde mutlaka doldurulması gereken alt etiketlerinin %80′i boÅŸ. Mekanist kelimesindeki a harfini ÅŸapkalı kullanılması konusunda da acayip bir yaklaşım var. Cümle içinde kullanıyorsak inceltme var, site adresi olarak kullanıyorsak yok :) Yeri gelmiÅŸken bir karşılama sözü olan “hoÅŸ geldin” ibaresinin ayrı yazıldığını da belirteyim. Mekanist tasarımdan “eh iÅŸte” notu alıyor.

İçerik

EÄŸer bir siteye mekan bulmak için giriyorsam tabii ki kullanıcı olarak daha fazla ve çeÅŸitli mekan ve bu mekanlara ait güzel yorumlar  görmek isterim. Ä°stanbul’daki restoranlar bazında deÄŸerlendirdiÄŸimizde rakamlara göre en fazla mekan Mekanist’te. Ä°kinci DobiÅŸko sonuncu da FeÅŸmekan. Fakat iÅŸ yorumlara gelince ibrenin yönü ÅŸaşırtıcı ÅŸekilde deÄŸiÅŸiyor. Mesela Mekanist’in restoran sayısı DobiÅŸko’dan fazla olduÄŸu halde DobiÅŸko’daki yorumlar Mekanist’teki yorumları dörde katlıyor. Demek ki Mekanist’in kullanıcı etkileÅŸimi konusunda daha çok çalışması gerekiyor. Zira bu sistemde mekan sayısı kadar yorum sayısı da ön plana çıkıyor. Bu sorunlar Mekanist’in konuk olduÄŸu Etohum toplantısında da dile getirilmiÅŸti.

Burada dikkat çekici bir unsurda FeÅŸmekan’ın durumu. Mynet’in üye tabanını kullanmasına raÄŸmen içeriÄŸin bu derece az olması gerçekten ÅŸaşırtıcı. Galiba FeÅŸmekan Mynet içerisinde biraz üvey evlat muamelesi görüyor. Öyle ki Mynet ana sayfasında ismi geçmiyor. Mynet marka adını öldürmek adına ana sayfadan FeÅŸmekan’a ÅŸehir rehberi olarak link veriyor. Aslında yapılacak olan ÅŸey çok basit. Åžu aralar Mynet’in en aktif servislerinden biri olan Eksenim’e FeÅŸmekan entegre edilecek. İçerik üretmeyi seven Eksenim kullanıcıları FeÅŸmekan’ı oldukça iyi bir seviyeye getirecektir.

Genel bir değerlendirme yapacak olursak aslında üç sitenin de içerik açısından çok zengin olduğunu söyleyemeyiz. Kullanıcı katılımını sağlanması için önemli atılımlar yapmalılar. Bir şekilde insanları mekân eklemeye, yorum eklemeye ikna etmeliler. Sadece kullanıcıları değil mekân sahiplerini de olayın içine katmalılar.

Kullanım

En önemli kriterlerimizden biri de kullanım. Her üç sitede de üye olma prosedürü basit. Mekân eklemeye bakalım.

DobiÅŸko’da Tek bir ekran üzerinden ürünleri eklemek mümkün. Önce temel bilgilerin yer aldığı ekranı dolduruyorsunuz. Ardından mekanla ilgi ayrıntıları girebileceÄŸiniz bir sayfa geliyor. EÄŸer DobiÅŸko’ya yeni üye olduysanız eklediÄŸiniz mekan editör onayı bekliyor. Etiket girme ekranlarının önerili olması etiket standardizasyonu için iyi olmuÅŸ. Yalnız ödeme ÅŸekilleri hanesine ve harita girme ekranına  rastlayamadım. Bence bu da bir gereklilik.

FeÅŸmekan’da önce girmek istediÄŸiniz mekânın semtini ve adını yazıyorsunuz diÄŸer ekrana geçiyorsunuz. Sistem çift eklemeleri engellemek için size yazdığınız ad ve semt ile eÅŸleÅŸen benzeyen mekânları getiriyor. EÄŸer eklemek istediÄŸiniz mekân bunlardan biri deÄŸilse esas ekleme ekranına geçiyorsunuz. Burada mekânı ekledikten sonra yorum ve restaurant özelliklerini ekleyebildiÄŸiniz üçüncü bir alan geliyor. FeÅŸmekan’da eklediÄŸiniz mekân hemen sitede gözüküyor. Restoran özellikleri açısından hemen her ÅŸey düşünülmüş. Sade ilk giriÅŸteki semt hanesinde sadece temel semtler ve ilçeler var. Bunların biraz ayrıntılandırılması daha iyi olacaktır. Ayrıca form ve ekleme sayfa biraz daha estetik olabilir diye düşünüyorum.

Mekanist’te mekân ekleme üç adımda gerçekleÅŸiyor. Önce temel bilgiler, sonra restoran bilgileri ve özellikleri ekleniyor. Formda ödeme seçenekleri ve mekânın daha önce eklenip eklenmediÄŸi kontrolü (sanırım) yok. Ama Mekanist’tin çok güzel bir özelliÄŸi var. Google Maps destekli haritada nokta belirtebiliyorsunuz. Yer bulma adına güzel bi uygulama olmuÅŸ. Formun genel görünüşü ve kullanımı güzel. Mekan hemen eklenirken yorumlar yönetici onayına baÄŸlı.

Her üç sitede mekân eklerken yorum olayının biraz daha özendirilmesi gerekiyor. Yorum olayı genellikle sonda yer alıyor. Mekân ekleyen ziyaretçiyi bir şekilde yorum eklemeden bırakmamak lazım. Ayrıca form elemanlarının ayrıntılandırılması ve temel bilgilerin muhakkak yer alması da gerekli.

Mekânı ekledik. Gelelim mekânı nasıl bulabileceğimize. Bu siteyi kullanma sebebiniz yemek yemek için belirli mekân bulma isteği. Dolayısıyla temelde iki değişken var. Birincisi yemek tercihiniz (kebapçı, çin yemeği v.s.) ikincisi yer tercihiniz. Bunların altında ekstra seçenekler devreye giriyor. Örneğin ödeme seçeneği, mekânın oylama sonucu, yorum sayısı v.s. Öyle bir sistem geliştirmelisiniz ki kullanımı kolay ve bütün ihtiyaçlara cevap verebilecek düzeyde olmalı. Biraz beklentileri yüksek bir kullanıcı olarak bu üç sitenin de arama fonksiyonları beni tatmin etmedi. Hâlbuki güzel bir tasarımla hazılanacak bir sihirbaz (wizard) işi çözebilir. Bakınız hayalimdeki sihirbazı anlatıyorum :)

Adım 1: Nerede yemek istiyorsun? İki seçenek var birincisi fark etmez ikincisi semt listesi. Semt listesinde de ille bir semti seçmek zorunda olmamalıyım bir kaç semt seçebilmeliyim.

Adım 2: Ne yemek istiyorsun? Ana mutfakların bir listesi, etiketlerin bir listesi.

Sonuçlar gelir. Süzgeç kullanmak ister misiniz? Evet denirse süzgeçler gelir. Ödeme seçenekleri, fiyat aralığı, araba park durumu, oy sayısı v.s.

Tekrar sonuçlar gelir. Eğer veritabanı yeterince geniş ise muhtemelen aradığınızı bulmuş olmanız lazım.

Üç sitenin de mekân bulma kurgularını buna göre biraz daha geliÅŸtirmesi mantıklı. Evet “user generated content” (kullanıcı tarafından geliÅŸtirilen içerik) mantığının bizde yerleÅŸmemesinden ÅŸikayet ediyoruz. O yüzden bu tarz siteler çok fazla yol alamıyor. Ama biz de elimizden geleni yapıp kullanışlılığı arttırmalıyız.

Mobil

Konu mekân bulma olunca bence en ihmal edilmemesi gereken ÅŸeylerden biri de iÅŸin mobil tarafı. Ä°phone gibi cihazları yakın gelecekte birçok kiÅŸinin elinde görüyor olacağız. Peki incelediÄŸimiz sitelerde durum ne? Üç siteden sadece FeÅŸmekan’ın wap sayfası var. FeÅŸmekan’ın wap sayfasında yaptığım testlerde arama fonksiyonu iyi çalışmasa da mekân bilgilerine ve yorumlara ulaÅŸmanız mümkün. DobiÅŸko’nun ve Mekanist’in bu konuya niye önem vermedikleri ise bir soru iÅŸareti olarak kalıyor.

Genel DeÄŸerlendirme

Evet, sıra geldi not defterini çıkarmaya :) Genel bir değerlendirme yapacak olursak ilgili sitelerin henüz daha yolun başında olduğunu görüyoruz. Kullanışlılık ve kullanıcı etkinliği konusunda önemli eksiklikler var. Bu eksiklikleri en iyi değerlendiren bu alanda ön plana çıkacak. Eğer iyi bir ivme yakalanırsa var olan sistem üzerine sağlam işleyecek gelir modelleri bina edilebilir. Site özelindeki değerlendirmeler şöyle:

Dobişko: Tasarımı ve kullanışlılığı ile göz dolduruyor. Restoran ve kullanıcı sayısının henüz az olması, mekân bulma fonksiyonlarındaki eksiklikler, mobil tarafının olmayışı ise eksik yönleri. İlgili yönlerde geliştirmeler yapılırsa bu alandaki favori sitem olabilir. Kendilerine daha sıkı çalışmalısın diyor ve 10 üzerinden 8 veriyoruz :)

Feşmekan: Tasarımı bir felaket olsa da kullanışlılık bazında önemli yol almış bir site. Mynet içerisinde olmanın avantajını kullanır ve kendisine çeki düzen verirse liderliğe oynamaması için hiç bir sebep yok. 10 üzerinden 6.

Mekanist: Ä°ÅŸe önem veren güzel bir yaklaşım var fakat bu yaklaşım maalesef hataları örtmeye yetmiyor. Hatalardan ders almalı kullanıcı etkinliÄŸini ve mobil tarafı iyi analiz etmeliler. 10 üzerinden 6,5′tan 7 :)