Giriş

Not: Bu yazı öğrencilerimden gelen bazı istekler neticesinde kaleme alındı. Bu anlamda büyükler ve bu konuyu daha önceden okumuş olanlar için pek ilgi çekici gelmeyebilir.

1998 yılında internete ilk girdiğimde biraz şaşkınlığa uğramıştım. Duyduğum kadarıyla internet bilgiye çok çabuk ulaşabileceğimiz bir yerdi. Bilgisayarın başına oturduğumda aklımda sadece bir adres vardı: “www.yahoo.com“. Adresi girdiğimde ortada bir kutu ve onun yanında “search”  diye bir yazı vardı. Yarım yamalak İngilizcemle bunun bir arama kutusu olduğunu çözebilmiştim. Bu aynı zamanda ilk hayal kırıklığımın başlangıcı olmuştu. Neden mi? Çünkü bu sözde arama motoru hiç bir şey bulamıyordu :) Aklıma gelen birçok kavramı arattırmama rağmen sonuç sıfırdı. Gerçi kelimelerin İngilizcelerini arattırdığımda sonuç çıkıyordu ama Türkçe içerik nerdeyse hiç yoktu.

Aradan 9 sene geçti. İnternet görülmemiş bir hızla dünyaya yayıldı. Dün 56Kb modem bağlantısını paylaşan 10 bilgisayardan internete girmek bize ilginç bir şey gibi gelirken şimdi kişisel bilgisayarımızda 1024  Kb bağlantı bize yetmiyor. Yukarıda da yazdığım gibi o zamanlar internetle tanışanlar ilk olarak Yahoo!, Superonline gibi adresleri öğreniyorlardı. Daha sonradan Google diye yeni bir arama motorunun olduğu yayıldı. Aslında ilk Google aramalarımda iyi sonuçlar alamamıştım. Hatta Yahoo’nun Google’dan daha iyi bir arama motoru olduğunu düşünmüştüm. Şimdi ise Google internetin vazgeçilmezi konumuna geldi. Arama motoru kelimesi Google ile eş anlamlı kullanılmaya başlandı. Rivayete göre her gün Google’da 200 Milyon arama yapılıyor.

Geçtiğimiz seneden itibaren Türkiye’de ilköğretim okullarında yeni bir eğitim sistemine geçildi. Bu eğitim sistemi öğrenciye araştırma noktasında önemli sorumluluklar yüklüyor. Öğrenciler eski sistemdeki gibi senede bir veya iki defa değil neredeyse her gün dersleri ile ilgili araştırmalar yapıyorlar. Bu araştırmalar da internetten yararlanmamalarını düşünmek tabii ki mümkün değil. Ama öğrencilerimden sık sık aradıklarını bulamadıkları yönde şikâyetler alıyorum. Bu sefer hemen hazırcılığa başvurup aradıkları konunun direkt adresini soruyorlar. Bu hazırcılığı önlemek için bu yazıyı yazmayı gerekli gördüm.

Uyarılar

• Kesinlikle bir içeriği aynen kopyalamayın. Araştırmak yapmak demek internette bulduğunuz bir sayfanın çıktısını alıp, üzerine bir kapak sayfası yapıp öğretmene vermek demek değildir. Araştırma yaparken birçok kaynaktan bilgi toplayın. Bu kaynaklardan işe yarayan kısımları alın. Parçaları kendi bakış açınızla birleştirip sunun.
• Sizden önce başka biri sizin araştırma konunuzu araştırmış ve bu konuda hazırladığı çalışmayı internete koymuş olabilir. Yine ücretli-ücretsiz birçok ödev sitelerinde sizin konunuz ile ilgili hazır ödevler bulunabilir.  Bu şekilde başka birinin hazırladığı bir çalışmayı kendiniz hazırlamış gibi gösterip sunmak doğru, ahlaki (etik) bir davranış değildir. Böyle yaptığınız zaman çeşitli yaptırımlar ile karşı karşıya kalabileceğinizi asla unutmayın. Sonuçta esas önemli olan doğru ve mükemmel bir çalışma yapmanız değil o konu üzerinde emeğinizin olduğu bir araştırma yapmış, bir şeyler öğrenmiş olmanızdır. 
• Alıntı yaptığınız kaynakları açık olarak belirtin. İnternetteki bütün kaynaklar olduğu gibi kopyalanabilir değildir. Sitede bulunan içeriğin alıntı yapılabilir olduğunu araştırın. Genellikle ana sayfanın en altında içeriğin nasıl kullanılabileceğine dair kısa bilgi verilir. Her durumda ödevinizin kaynak kısmında nereden alıntı yaptığınızı belirtin. Kaynak kısmında “Kaynak: İnternet” yazmak veya “Kaynak: Google” yazmak doğru değildir. Kaynak olarak alıntı yaptığınız sayfanın direkt adresini verin. Örneğin bu sayfanın adresi  “http://www.selcukhoca.com/cocuklar-icin-googleda-arama-teknikleri-1/” şeklindedir.
• Google en çok kullanılan arama motorudur. İnternette yüzlerce arama motoru vardır.  Bundan dolayı Google’da bulunamayan bir konu internette yoktur şeklinde bir düşünce doğru değildir.  Eğer bir konu Google’da bulunamadıysa mutlaka diğer arama motorları denenmelidir. (Örneğin Yahoo, MSN, AraBul, Arama.com v.s.)
• Google sadece metin arayan bir arama motoru değildir. Aynı zamanda resim araması, e-posta gruplarında veya konulara göre sınıflandırılmış sayfalarda arama yapabilir. Ödevleriniz için gerekli resimler resim arama ile daha kolay bulunabilir.  Yine diğer arama motorlarında da resim araması yapılabilir. (Örneğin Yahoo, MSN)
• Bütün arama motorlarında gelen sonuçlar doğru bir içerik sağlamayabilir. Hatta bazı arama sonuçlarında sizler için uygun olmayan sitelere, bilgisayarınıza virüs bulaştırabilecek sitelere bağlantılar olabilir.  Bunun için mutlaka bilgisayarınıza bir içerik filtreleme yazılımı ve virüs tarayıcı kurunuz.  Bunu kendiniz yapamıyorsanız daha iyi bilen birinden destek alınız.
• İnternette yer alan her bilgi de doğru değildir. Gerçek hayatta iyi davranışlar içinde olmayan insanlar, yalan söyleyen insanlar olduğu gibi internette de kasıtlı olarak yanlış bilgiler veren insanlar olabilir. Bundan dolayı internetten elde ettiğiniz bilgilere biraz şüpheci yaklaşmak en doğru çözümdür.
• Arama motorları örümcek (spider) tabir edilen programlarla internet sayfalarını tararlar. İnternete her gün yeni içerik eklendiğine göre bugün arama yaptığınız anahtar kelime ile yarın arama yaptığınızda farklı sonuçlar bulabilirsiniz. Bundan dolayı bir defa bulduğunuz iyi bir sayfayı tarayıcınızın sık kullanılanlar / yer imleri bölümüne ekleyiniz. 
• İnternette en çok kullanılan dil İngilizcedir. Bundan dolayı bazen araştırma konunuz ile ilgili İngilizce kaynaklar Türkçe kaynaklardan daha çok olabilir. Örneğin Google Grafik aramasında “kedi” sözcüğünün arattırdığınızda şu an itibariyle 19.000 sonuca ulaşırken, aynı kavramın İngilizcesi olan “cat” sözcüğünü arattırdığınızda 3.180.000 sonuca ulaşırsınız. Özellikle resim aramalarında araştırma konunuzun İngilizce karşılığı alternatif olarak denenebilir.

Google’da Arama Teknikleri

1.  Anahtar Kelime Seçimi

Anahtar kelimelerinizi genişten dara doğru biçimlendirin.

Google’da arama yapmak 100.000 kişilik bir stadyumda aradığınız insanı bulmaya benzer. Siz stadyumun orta yerinde durup “Ali” diye seslendiğinizde belki yüzlerce, belki binlerce “Ali” size efendim diyecektir. Dolayısıyla “Ali” kelimesinin yanına soyadını eklemek, belki nereli olduğunu eklemek size daha iyi bir sonuç getirecektir. Buradan hareketle arama yaparken anahtar kelimelerinizi genişten dara doğru biçimlendiriniz. Bir örnek üzerinde bunu inceleyelim. Konumuz  “İstanbul’un Fethi’nin Türk ve dünya tarihi açısından sonuçları” olsun. Burada il yazmamız gereken konunun tamamıdır.  Aramamız bu şekilde  (http://www.google.com.tr/search?hl=tr&q=%C4%B0stanbul%27un+Fethi%27nin+T%C3%BCrk+ve+d%C3%BCnya+tarihi+a%C3%A7%C4%B1s%C4%B1ndan+sonu%C3%A7lar%C4%B1&meta=)
olacaktır. Daha sonra aramamızı “İstanbul’un Fethi’nin  tarihi açısından sonuçları”, “İstanbul’un Fethi’nin  dünya tarihi açısından sonuçları” ve son olarak da “İstanbul’un Fethi’nin  sonuçları” olrak genişten dara doğru biçimlendireceğiz. Eğer ilk aramada “İstanbul’un Fethi’nin sonuçları”nı ararsak hata yapmış oluruz.
Anahtar kelimelerinizi eş anlamlılarıyla değiştirin.

Her zaman aklımızdaki anahtar kelimeler ilgilendiğimiz konuyu tam olarak ifade edemeyebilirler. Bundan dolayı anahtar kelimelerimizin benzer veya eş anlamlılarını kullanmak bazen bize daha iyi sonuçlar verir. Yukarıdaki örnekten devam edecek olursak, “İstanbul’un Fethi’nin Sonuçları” yerine “İstanbul’un Fethi’nin Getirdikleri”, “İstanbul’un Fethi’nin Önemi” yazmak bize farklı kaynakları getirecektir.

Noktalama işaretlerinde değişiklik yapın.

Herkes sizin kullandığınız noktalama işaretlerini kullanmamış olabilir. Dolayısıyla anahtar kelimeleriniz arasında noktalama işaretleri varsa kaldırın, yoksa koymayı deneyin. Yine yukarıdaki örnekten yola çıkarsak tırnak işareti  ile yazdığımız “İstanbul’un Fethi” ile aradan tırnak işaretini  kaldırarak yazdığımız “İstanbulun Fethi” bize ayrı sonuçlar getirecektir.

Not: Google gibi bir çok arama motoru küçük-büyük harf konusunda duyarsızdır. Yani “İstanbul” ile “istanbul” aramalarında aynı sonuçları alırsınız. Fakat bazı arama motorlarında özellikle anahtar kelimenin başında Türkçe karakterler (i,ş,ç,ğ,ö,ü gibi) bulunduğunda küçük-büyük harf konusunda farklı sonuçlar alınabilir.

Anahtar kelimelerinizi yazı içindeymiş gibi kullanın.

Arama motorları birden fazla anahtar kelime ile arama yapıldığında kelimelerin mümkün olduğunca yan yana geçtiği sayfaları bulmaya çalışır. Bu özellikten hareketle aradıklarınızın cümle içinde nasıl kullanılabileceğini düşünerek arama yapınız. Örneğin “AU” kısaltmasının neyi ifade ettiğini bulmak istiyorum. Eğer direk “AU” yazıp ararsam çok fazla sonuç çıkacağından tam olarak istediğime ulaşamam. Gelin cümle içerisinde nasıl kullanılabileceğini düşünerek yeni bir sorgu yazalım. Ben bu kısaltmanın anlamını bilsem şöyle bir cümle kurardım. “AU …..nın kısaltmasıdır.” Buradan hareketle sorgumuzu  “AU kısaltmasıdır” şekline dönüştürürsek amacımıza ulaştığımızı görürsünüz. 

Anahtar kelimelerinizin yerlerini değiştirin.

Arama yaptığınız kelimelerin hangi sırayla yazıldıkları da önemlidir. “İstanbul’un Fethi” ile “Fethi İstanbul’un” aynı sonuçları vermez. Buradan yola çıkarak eğer çok kelimeli aramalarda istediğiniz sonuca ulaşamadıysanız bir de kelimelerin yerlerini değiştirerek aramayı deneyin.

Anahtar kelimelerinizdeki ekleri değiştirin.

Arama yaparken tek bir harf bile bazen size binlerce ek sonuç getirebilir. Bundan dolayı eklerin alternatiflerini gözden geçirmeyi unutmayın. “İstanbul’un Fethi” ile “İstanbul Fethi”, “İstanbul Fetih” ayrı şeylerdir. İstediğiniz sonuca ulaşana kadar eklerde ekleme ve çıkarma yapabilirsiniz.

Sonraki Bölüm: Google’da Arama Teknikleri   2  > Arama Operatörlerini Kullanma