Blograzzi Nasıl Kurtulur?

Türk internet dünyasındaki komünitelerin kötü niyetli kullanım olarak ele alabileceğimiz ortak bir sorunu var. Son derece iyi niyetli olarak ortaya çıkmış olan, içeriği kullanıcılar tarafından geliştirilen birçok internet sitesinin içeriği bir süre sonra çeşitli amaçlarla (reklâm, spam, şöhret sevdası, para kazanma v.s.) sabote edilmeye çalışılıyor. Ekşisözlük’te zaman zaman bu yönde ortaya çıkan tartışmalar, Bildirgeç’te yaşanan tartışmalar son olarak da Blograzzi ile ilgili tartışmalar bunun en yakın canlı örnekleri.

Sanal dünyada bu sorun bazen site yöneticilerinin “beğenmeyenler için kapı orada” tarzı çıkışları ile çözüme kavuşturulmaya çalışılırken, bazen de sorun çıkaranların “uçurulmasıyla” aşılmaya çalışılıyor. Aslında çoğu zaman sorun tamamıyla halledilmeden bir sonraki krize kadar unutulmaya terk ediliyor.

Gerçek dünyada da bu sorun yok mu? Tabii ki var. Peki, nasıl aşılıyor? Tabii ki kurallar ve yaptırımlarla. Siz bir topluluğa girdiğiniz zaman sorun çıkartmaya başladığınızda önce sosyal baskı ile karşı karşıya kalıyorsunuz. Daha sonra bu sosyal baskı kar etmez, siz aynı olumsuz davranışları yapmaya ısrarla devam ederseniz ve resmi bir yapıda bulunuyorsanız kanunlar devreye giriyor, çeşitli yaptırımlarla karşılaşıyorsunuz. Çoğu zaman bu yaptırımlar sizi topluluğun dışına itmekle sonuçlanıyor.

Bu noktada ortaya çıkan şudur ki gerçek dünyadan aldığımız bu dersi “vay efendim internet özgürlük ortamıdır, ben istediğimi derim, asarım keserim” sözlerine aldırmadan sanal dünyaya uygulamak zorundayız. Eğer bir komünite oluşturmuşsak ve bu topluluk binlerce kişiyi ilgilendiriyorsa ve hele hele yaptığınız işin bir nebze de olsa menfaate, paraya dokunan bir yanı varsa mutlaka bir kurallar bütünümüz olmalıdır.

Blograzzi henüz emekleme -modern tabirle beta- aşamasında olan fakat bence gelecek vadeden bir oluşum. Fakat bugünlerde yukarıda değindiğimiz gibi kötü niyetli kullanım sorununu çözmeye çalışıyor. Bugün bu sorunu çözmedeki başarısı büyük oranda geleceğini de belirleyecek. Yazının kalan kısmında bu soruna ilişkin kendimce önerileri sıralayacağım.

Öncelikle Blograzzi konuya hakim birkaç kişiden oluşacak, blogların listeye alınması ve listenin düzenlenmesi konusunda çalışacak moderasyon/yönetim ekibi kurmalıdır. Bu konuda Ekşi Sözlük modeli örnek alınabilir.

Bu ekip oluşturulduğunda ilk iş tabii ki hangi sitelerin blog olduğuna yani listeye kabul edileceğine dair ilkeler (check-list) oluşturmaktır. Bu ilkeler istismar edilmemesi için gizli olabileceği gibi bilgilendirme açısından açık olarak duyurulabilir de.

Peki hangi siteler blog olarak adlandırılabilir? Bu soruya net bir cevap vermek epeyce zor tabii. Fakat çoğumuzun ortaklaşabileceği bazı ilkeler olmalı. Bir sitenin şekil olarak blog tarzında düzenlenmiş olması (tarih düzeni, kategori, yorumlar v.s.) veya genellikle blog oluşturmakta kullanılan araçlarla (wordpress, blogger v.s.) oluşturulmuş olması o siteyi blog yapmaz. Bence bir siteyi blog yapan siteyi oluşturan kişinin herhangi bir konuda özgün ifadelerinin bulunduğu kısa veya uzun yazıların bulunmasıdır. Örnekleyecek olursak siz Wordpress ile yaptığınız bir sitede sadece video görüntülerini verseniz bir blog oluşturmuş olamazsınız. Ama aynı sitede verdiğiniz video görüntülerinin altına kısa veya uzun yorumlarınızı yazar ve içeriği anlamlı hale getirirseniz bu bir blog olabilir. Yani önemli olan içeriğinde doğru veya yanlış, kısa veya uzun sizin düşüncelerinizin olduğu girişler herhangi bir siteyi blog yapar. Bu biraz radyo yayınına benziyor. Düz radyo yayını ile bir radyo programını ayıran nedir? Tabii ki radyo programcısının şarkılar arasında ortaya koyduğu içeriktir.

Bloglar bir kişi tarafından üretilen bir içeriğe sahip olabileceği gibi bir grup tarafından üretilen bir içeriğe de sahip olabilir. Fakat burada aklımıza bir şey takılıyor. Pilli Network siteleri gibi çok geniş topluluklar (yaklaşık 100 bin üye) tarafından oluşturulan siteler blog olabilir mi? Bence olamaz. Çünkü bu sitelerde daha ziyade farklı bir içerik üretme anlayışı var. Örneğin kendi blog sitenizde yazdığınız yazıları Bildirgeç’te yayınlayamazsınız. Bu tarz bir yazı hemen sitenin ikincil bölümlerine (Günlük, Serbest v.s. ) düşer. Artı bu sitelerde istediğiniz yazıyı da yazamazsınız. Çünkü belirli bir moderasyonu vardır. Bu anlamda temel ölçü içeriği üretenlerin sayısının çok fazla olmaması ve sitenin işleme tarzıdır.

Bloglar çok çeşitli konular hakkında yazılar içerebilirler. Fakat listeye alınacak bloglar değerlendirilirken bazı kriterler olmalıdır. Açıkça T.C. yasalarına aykırı içerik yapan siteler, korsan içerik sağlayan siteler gibi siteler listeye alınmamalıdır. Bununla beraber içeriği yeterli olmayan yani içerisinde beş altı toplama yazı bulunan siteler de listeye alınmamalıdır. Bu konuda kesin ölçütler getirilirse sorun daha iyi halledilir. Örneğin Google PR değeri olmayan yani sıfır olan siteler listeye alınmayabilir.

Siteler listeye alındıktan sonra da kontrol edilmelidir. Özellikle içerik korsanlığı yapan siteler ve üyeler derhal listeden atılmalıdır. Bir sitenin içerik korsanlığı yaptığını anlamak o kadar da zor olmasa gerek. Bazen site sahibine yazılacak birkaç cümlelik bir e-posta bile işi çözebilir.

Blograzzi ile ilgili eleştirilen konulardan biri de dış veriler haricinde puanlamayı etkileyen faktörlerdir. Favorilere ekleme ve oylamanın puana etki etmesi tamam da yorumların puanı etkilememesi gerekir. Çünkü favorilere ekleme, puan verme belirli bir beğeninin ölçülebilir ifadesidir. Fakat yorumun olumlu olup olmadığını nasıl ölçeceksiniz? Yani yüz tane olumsuz yorum yapılan bir sitenin puanı neden yükselsin ki? Belki biraz radikal bir çıkış olacak ama yorum kısmı tamamen kaldırılabilir. Evet, belki interaktivite sağlayan bir unsurdur fakat sistem adına götürüleri getirilerinden çok daha fazladır.

Sonuç olarak Blograzzi’in daha sağlıklı büyümesi için bir denetim mekanizmasının ve kurallar bütününün oluşması gerektiği gerçeği ön plana çıkıyor. En yakın zamanda bu mekanizma kurulmalı, beta sürüm teknik olarak tamamlandığında liste şöyle bir elekten geçirilmelidir.

Açıkçası ben Blograzzi’yi önemsiyorum. Çünkü Türk blog camiası gelişimini hızla sürdürüyor. Biraz uzak bir projeksiyon ama yarın öbür gün aramızda bazıları geçimlerini blog yazarak kazanacak konuma gelecekler. İşte o zaman bugün çeşitli mecralarda reklam verenler nasıl AGB verilerini veya Alexa verilerini baz alıyorlarsa -eğer iyi bir seviyeye gelirse- bloglara reklam verecek olanlar da Blograzzi verilerini dikkate alacaklardır.